نیترات چیست؟
نیترات (NO3) یکی از آنیون‌های محلول در آب است. نیترات برای رشد گیاه‌ها لازم است. ازاین‌رو در کشاورزی به‌وفور استفاده می‌شود. مقدار اضافی نیترات از طریق آبیاری، باران و برف در خاک نفوذ می‌کند و به آب‌های زیر زمینی می‌رسد. نیترات از کودها، سیستم‌های سپتیک، عملیات ذخیره‌سازی یا پخش کمپوست و سیستم‌های نامناسب فاضلاب به آب منتقل می‌شود. مناطق صنعتی که سیستم دفع فاضلاب مناسبی ندارند و مناطقی که از چاه به‌عنوان محل دفع فاضلاب استفاده می‌کنند، نیترات بیشتری در آب دارند.
مضرات نیترات
مقداری از نیترات در بدن به نیتریت تبدیل می‌شود. نیتریت با آمین‌ها ترکیب می‌شود و نیتروزآمین تشکیل می‌شود. نیتروزآمین سرطان‌زا است.
نیترات در خون
نیترات در خون با هموگلوبین واکنش می‌دهد و متهوگلوبین تولید می‌شود. متهوگلوبین اکسیژن‌رسانی بسیار کمتری نسبت به هموگلوبین دارد. باعث می‌شود اکسیژن کمتری به سلول‌ها برسد. باعث خواب‌آلودگی، خستگی، سردرد و مشکل تنفسی می‌شود. بدن انسان آنزیمی تولید می‌کند که متهوگلوبین را به هموگلوبین تبدیل می‌کند. مقدار کم نیترات مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. افزایش میزان نیترات در بدن خطرناک است. خطر اصلی در نوزادان زیر 6 ماه است. بدن نوزادان آنزیم تبدیل متهوگلوبین به هموگلوبین را تولید نمی‌کند. در صورت افزایش نیترات در بدن نوزادان، اطراف چشم و دهان آنها کبود می‌شود. به این پدیده سندرم کودک کبود (blue baby) گفته می‌شود.
روش تشخیص نیترات در آب
نیترات بدون بو، طعم و رنگ است در نتیجه بدون آزمایش قابل‌تشخیص نیست. برای آزمایش آب یا از کیت‌های مخصوص استفاده کنید یا آب را به آزمایشگاه ببرید. عوارض نیترات معمولاً بعد از 15 سال مشخص می‌شود به همین دلیل در بیشتر موارد جدی گرفته نمی‌شود و خسارت‌های جبران‌ناپذیری پدید می‌آورد.
چگونه نیترات آب را از بین ببریم؟
نیترات با روش‌های اسمز معکوس، تبادل یونی، الکترودیالیز، روش‌های شیمیایی و بیولوژیکی حذف می‌شود. برای مصارف خانگی دستگاه تصفیه آب اسمز معکوس (RO) بیشتر استفاده می‌شود. این دستگاه‌ها هزینه اولیه کمتری دارند و علاوه بر نیترات سایر آلاینده‌های آب را هم تصفیه می‌کنند.
آیا با جوشاندن آب نیترات آن از بین می‌رود؟
خیر، جوشاندن آب نه‌تنها نیترات را از بین نمی‌برد؛ بلکه باعث افزایش غلظت آن می‌شود.
حد مجاز نیترات در آب آشامیدنی
طبق توصیه سازمان بهداشت جهانی میزان نیترات در آب آشامیدنی باید کمتر از 50 میلی‌گرم در لیتر باشد.
